Türkiye Bankalar Birliği'ne Gerçek ve Tüzel Kişiler Tarafından

Bilgi Edinme veya Genel Amaçlı Başvurulara İlişkin Açıklama

Gerçek veya tüzel kişiler tarafından, finansal hizmetler ile bankacılık sektörüne ilişkin istatistik ile diğer konularda, bilgi edinmek veya şikayet amacıyla Birliğimize başvurular yapılmaktadır. Birliğimizin görev ve yetkisi kapsamına giren konularda gerekli açıklama ve bilgi sağlanmaktadır. Ancak, başvuruların büyük bir bölümü için Birliğimiz tarafından bir işlem yapılamamaktadır. Bu açıklama, Birliğimiz tarafından herhangi bir işlem yapılamayan konular  ile Birliğimize sıkça sorular konular hakkında Birliğimiz değerlendirmelerinin kamuoyuna sunulması amacıyla yapılmıştır:

I- Türkiye Bankalar Birliği tarafından herhangi bir işlem yapılamayacak başvurular:

Görev ve yetkileri Bankacılık Kanunu ve Türkiye Bankalar Birliği Statüsü’nde belirlenen Birliğimize bilgi isteme amaçlı başvuruların yapılmasından önce aşağıda belirtilen hususların dikkate alınması gerekir.

Bu kapsamdaki taleplerin doğrudan ilgili bankalara yapılması gerekmektedir. Ayrıca, özel finans kuruluşları olarak bilinen katılım bankaları Birliğimiz üyeleri arasında bulunmamaktadır. Katılım bankaları, Türkiye Katılım Bankaları Birliği üyesi olup, iletişim bilgilerine Türkiye Katılım Bankaları Birliği’nin internet sitesi (http://www.tkbb.org.tr/) adresinden ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

II- “Sıkça sorulan sorular”

1. Türkiye Bankalar Birliği'nin görev ve yetkileri nedir?

2. Vefat eden yakınımın bankalarda hesabı olup olmadığını öğrenmek istiyorum.

3. Bankadaki mevduatım devlet garantisinde midir? Kıyı bankacılığı (Off-shore bankacılık) mevduatı devlet garantisinde midir?

4a. Geçmişte bir bankadan kullanmış olduğum krediyi geç de olsa ödedim, buna rağmen negatif nitelikli müşteriler listesinde (kara liste) adım çıkıyor, adımın bu listeden silinmeyi talep ediyorum. Bankadan veya bankalardan çek/kredi talebinde bulunuyorum, alamıyorum, gerekçesi açıklanmıyor. Gerekçesinin açıklanmasını talep ediyorum.

4b. Kamuoyunda Sicil Affı Kanunu olarak da adlandırılan Karşılıksız Çek ve Protestolu Senetler İle Kredi ve Kredi Kartları Borçlarına İlişkin Kayıtların Dikkate Alınmaması Hakkında 5834 sayılı Kanun  ve Kanun’un uygulamasına ilişkin bilgi talep ediyorum.

5. Bankada işlem yapıyorum, ücret ve/veya komisyon talep ediliyor. Aynı bankacılık işlemine ilişkin ücret ve/veya komisyon oranları bankalar arasında farklılık gösteriyor. Bunun yasal dayanağını öğrenmek istiyorum.

6. Kredi kartı üyelik aidatı alınmasının yasal dayanağını öğrenmek istiyorum.

7. Faiz oranları hakkında bilgi edinmek istiyorum.

8. İnternet aracılığıyla yapılan dolandırıcılıklar ile ilgili olarak Türkiye Bankalar Birliği'nin yaptığı çalışmaları öğrenmek istiyorum.

9. Bankanın hizmetlerinden/Banka personelinin hal ve tavırlarından şikayetçiyim. Gerekli işlemlerin yapılmasını talep ediyorum.

10. X Bankasına para yatırmak istiyorum, ancak emin olamıyorum. Bankanın sağlam olup olmadığına ilişkin bilgi almak istiyorum.

11. Türkiye'deki bankaların listesini talep ediyorum.

12. X  Bankasını banka listenizde göremiyorum.

13. X ilindeki, X Bankasının şubelerini ya da bankaların tüm şubelerini nasıl öğrenebilirim?

14. Yabancı bankaların Türkiye'deki temsilciliklerini nasıl öğrenebilirim?

15. X ilinde veya X bölgesinde verilen kredi ve mevduat hacimlerini nasıl öğrenebilirim?

1- Soru: Türkiye Bankalar Birliği'nin görev ve yetkileri nedir? Başa Dön

Yanıt: Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Türkiye Bankalar Birliği’nin görev ve yetkileri 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun “Kuruluş Birlikleri” başlıklı 9’uncu bölümünde bulunan 80’inci maddesi ile Birlik Statüsü’nde belirlenmiştir. Kanun’un belirtilen maddesi ile Birlik Statüsü’ne internet sitemizden ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

2- Soru: Vefat eden yakınımın bankalarda hesabı olup olmadığını öğrenmek istiyorum. Başa Dön

Yanıt: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümleri bankaların müşteri sırrı niteliğindeki bilgileri bu konuda kanunen açıkça yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklamasını yasaklamaktadır. Türkiye Bankalar Birliği, kanunen açıkça yetkili kılınmış merciler arasında bulunmamaktadır. Murisin bankalarda bulunan hesaplarına ulaşılabilmesi için Medeni Kanun hükümlerine göre mirasçı veya vekilinin yetkili olduğunu gösteren belgeler ile doğrudan ilgili olduğu düşünülen banka şubelerine başvuru yapılması gerekmektedir. Ancak, yetkililerin taleplerinin bankaların genel müdürlüklerine gönderilerek, tüm şubeler nezdinde araştırma yapılmasının talep edilmesi halinde; tüm bankalarımızın henüz tam otomasyona geçmediği, tam otomasyona geçen bankaların da yatırım ve işlem maliyetine maruz kaldığı dikkate alındığında, araştırmanın her bankanın yüzlerce şubesini kapsayacağı, bunun bankalar açısından çok büyük bir maddi külfet ve zaman kaybı doğuracağından söz konusu taleplerin bankalar tarafından bir bedel karşılığında yerine getirilebileceği de bilinerek, müşteri sırrı kapsamındaki bilgi araştırılması taleplerinin doğrudan ilgili olduğu düşünülen banka şubelerine yapılması gerekmektedir. Bankaların genel müdürlüklerine başvuru yapılması istenmesi halinde Birliğimiz üyesi bankaların genel müdürlük adres bilgilerini içeren listeye Birliğimiz internet sitesinden ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

3- Soru: Bankadaki mevduatım devlet garantisinde midir? Kıyı bankacılığı (Off-shore bankacılık) mevduatı devlet garantisinde midir? Başa Dön

Yanıt: Türkiye'de faaliyet gösteren ve mevduat kabulüne yetkili bulunan bankaların yurtiçi şubelerinde ve yabancı bankaların Türkiye’deki şubelerinde gerçek kişiler (yerli ve/veya yabancı) tarafından açılmış olan Türk Lirası cinsinden tasarruf mevduatı ile döviz tevdiat hesapları ve tasarruf mevduatı niteliğini haiz altın depo hesaplarının anapara ve faiz tutarları toplamının;

- 5 Temmuz 2004 tarihinden itibaren uygulanmak üzere 50 milyar Türk Lirasına kadar olan kısmı sigorta kapsamındadır.

Bir bankanın faaliyet izninin 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde kaldırılması halinde, mudilerine Fon'dan ödeme yapılacak olan bankanın izninin kaldırıldığı tarih itibariyle mevduat hesaplarına tahakkuk ettirdiği faizlerin her halükarda;

- Bankaca kamuya ilan edilen ve Merkez Bankası'na bildirilen azami faiz oranları üzerinden hesaplanacak tutarları aşan kısmı ile

- Mevduat toplamları en yüksek beş bankaca uygulanan faiz oranlarının ortalamasını aşan kısmı sigorta limiti içerisinde kalsa dahi, sigorta kapsamında değildir.
Sigorta kapsamındaki döviz hesaplarından Türk Lirası olarak yapılacak ödemelerde, bankanın faaliyet izninin kaldırıldığı tarihteki Merkez Bankası döviz alış kurları esas alınır. Altın depo hesaplarının Türk Lirası karşılıkları ise, bankanın faaliyet izninin kaldırıldığı tarihteki İstanbul Altın Borsası seans kapanış fiyatına ve Merkez Bankası döviz alış kurlarına göre belirlenir.

Bankaların yurtdışı şubelerindeki –offshore şubeler dahil- mevduat, mevduat sigortasına tabi değildir.

4a- Soru: Geçmişte bir bankadan kullanmış olduğum krediyi geç de olsa ödedim, buna rağmen negatif nitelikli müşteriler listesinde (kara liste) adım çıkıyor, adımın bu listeden silinmeyi talep ediyorum. Bankadan veya bankalardan çek/kredi talebinde bulunuyorum, alamıyorum, gerekçesi açıklanmıyor. Gerekçesinin açıklanmasını talep ediyorum. Başa Dön

Yanıt: Türkiye Bankalar Birliği nezdinde bankaların müşterilerine ilişkin bilgi veya belge bulunmamaktadır. Ayrıca, Birliğimizin bankaların risk algılamasına bağlı olarak farklılık arz edebilecek ticari kararlarına müdahale yetkisi de bulunmamaktadır. Bu nedenle bu tip başvurulara ilişkin olarak Birliğimiz tarafından bir işlem yapılamamaktadır. Bununla birlikte, konuya ilişkin olarak aşağıdaki değerlendirmenin bilinmesinin uygun olacağı düşünülmektedir:

Bankalar tarafından bilgi değişimine konu gerçek kişi borçluların temel kimlik bilgilerinin sadece istihbarat amacıyla merkezi olarak izlenmesini teminen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdinde “Negatif Nitelikli Ferdi Kredi ve Kredi Kartı Riskleri” listesi oluşturulmuştur. Borcun vadesinde ödenmemesi nedeniyle kimlik bilgileri TCMB’ye bildirilen banka müşterileri ile bu müşterilerden daha sonra borcunu ödeyenlerin bilgileri, TCMB tarafından santralize edilerek, aylık dönemler halinde sisteme katılan bankalara aktarılmaktadır. Bu bilgiler bireylerin kredilendirilmesi aşamasında değerlendirilmek amacıyla referans kaynak olarak bankalarının veri tabanlarında tutulmaktadır. Sisteme giriş bankaların bildirimi ile gerçekleştirilmekte ve bu bilgiler TCMB tarafından diğer bankalar ile paylaşılmaktadır.

TCMB nezdinde bulunan negatif nitelikli ferdi kredi ve kredi kartları kayıtlarının silinmesi; tahsil bildirimi yapılmış veya tahsil bildirimi yapılmamış kayıtlar açısından bir takvime bağlanmış olmasına karşı, sisteme katılan bankaların bilgisayarlarında oluşturdukları dosyaların ve içeriğinin silinip silinmemesi hususu bu bankaların takdirinde bulunmaktadır. 

4b- Soru: Kamuoyunda Sicil Affı Kanunu olarak da adlandırılan Karşılıksız Çek ve Protestolu Senetler İle Kredi ve Kredi Kartları Borçlarına İlişkin Kayıtların Dikkate Alınmaması Hakkında 5834 sayılı Kanun  ve Kanun’un uygulamasına ilişkin bilgi talep ediyorum. Başa Dön

Yanıt: Birliğimizin 17 Şubat 2009 tarihli kamuoyu duyurusuna ulaşmak için tıklayınız.

5- Soru: Bankada işlem yapıyorum, ücret ve/veya komisyon talep ediliyor. Aynı bankacılık işlemine ilişkin ücret ve/veya komisyon oranları bankalar arasında farklılık gösteriyor. Bunun yasal dayanağını öğrenmek istiyorum.  Başa Dön

Yanıt: Bankaların müşterilerinden tahsil edecekleri ücret, komisyon ve masraflara ilişkin Türkiye Bankalar Birliği tarafından bir düzenleme yapılmamıştır. Bankalar tarafından müşterilerinden faiz dışında temin edilen menfaatler ile tahsil edilen ücret, komisyon ve masraflar, Borçlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinde öngörülen sözleşme serbestisi içinde, bankalar ile müşterileri arasında serbestçe belirlenmektedir. Birliğin görev ve yetkileri arasında bulunmayan, bankalar tarafından belirlenen ücret, komisyon ve masraflarla ilgili başvuruların doğrudan ilgili bankalara yapılması uygun olacaktır.

6- Soru: Kredi kartı üyelik aidatı alınmasının yasal dayanağını öğrenmek istiyorum  Başa Dön

Yanıt: Birliğimiz internet sitesi ana menüdeki “TBB Görüşleri" başlığı ve “Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu Tasarısı” alt başlığından ilgili yasal düzenlemelere ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

7- Soru: Faiz oranları hakkında bilgi edinmek istiyorum. Başa Dön

Yanıt: Türkiye Bankalar Birliği nezdinde bankaların mevduat ve kredi işlemlerinde uyguladıkları faiz oranlarına ilişkin bilgi veya belge bulunmamaktadır. Bankalar tarafından uygulanan faiz oranlarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmenin bilinmesi uygun olacaktır.

Bankaların mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarına ilişkin esas ve usuller, 2006/11118 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve anılan Karar’a ilişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan 2006/1 Sayılı Tebliğ’de belirtilmiştir.  Borçlar Kanunu’nda öngörülen sözleşme serbestisi içinde sözü edilen düzenlemeler kapsamında mevduat ve kredi faiz oranları bankalar ile müşterileri arasında serbestçe belirlenebilmektedir. Bankalar, mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarını banka şubelerinde halkın görebileceği şekilde ilan ederler. Sözü edilen düzenlemelere Birliğimiz internet sitesinden ulaşılabilmektedir.

8- Soru: İnternet aracılığıyla yapılan dolandırıcılıklar ile ilgili olarak Türkiye Bankalar Birliği'nin yaptığı çalışmaları öğrenmek istiyorum. Başa Dön

Yanıt: Konuya Birliğimizce hassasiyetle yaklaşılmakta olup, banka müşterilerinin bilinçlendirilmesine ve güvenliğin artırılmasına yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Konuya ilişkin olarak Türkiye Bankalar Birliği tarafından yapılan çalışmalara ve kamuoyu duyurularına Birliğimiz internet sitesinde bulunan "Teknoloji ve Güvenlik" başlığından ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

9- Soru: Bankanın hizmetlerinden/Banka personelinin hal ve tavırlarından şikayetçiyim. Gerekli işlemlerin yapılmasını talep ediyorum. Başa Dön

Yanıt: Türkiye Bankalar Birliği’nin üyeleri nezdinde denetim ve inceleme yetkisi bulunmadığı gibi, personel politikalarına müdahale yetkisi de bulunmamaktadır. Bankacılık hizmetleri ile bankaların personeline ilişkin şikayetler hakkında Birliğimiz tarafından bir değerlendirme yapılamamaktadır. Diğer taraftan, her bankanın rekabet kaygısı içinde müşteri memnuniyeti hususuna özel önem verdiği, bu amaçla bünyelerinde müşterilerin şikayetlerini iletebilecekleri mekanizmalar oluşturdukları bilinmelidir. Dolayısıyla, şikayetlerin doğrudan ilgili bankaya bildirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

10- Soru: X Bankasına para yatırmak istiyorum, ancak emin olamıyorum. Bankanın sağlam olup olmadığına ilişkin bilgi almak istiyorum. Başa Dön

Yanıt: Türkiye Bankalar Birliği'nin, üye bankaların mali gücü hakkında bir değerlendirme yapması söz konusu değildir. Bankalar Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu denetimi altındadır. Birliğimiz üyesi bankaların mali tablolarına  internet sitesi ana menüdeki "İstatistiki Raporlar/Tebliğ 17 Kapsamında Mali Tablolar" başlığından ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

11- Soru: Türkiye'deki bankaların listesini talep ediyorum. Başa Dön

Yanıt: Birliğimiz üyesi bankalar ve bankaların genel müdürlük adres bilgilerine Birliğimiz internet sitesi ana menüdeki "Banka Bilgileri (Üye Bankalar)/Bankalar" başlığından ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

12- Soru  : X  Bankasını banka listenizde göremiyorum. Başa Dön

Yanıt:  Faaliyetlerine son verilen, unvan değiştiren veya birleşen bankalar hakkındaki bilgilere Birliğimiz internet sitesi ana menüdeki “Banka Bilgileri (Üye bankalar)/Tarihsel Bilgiler" başlığı altındaki dosyalardan ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

13- Soru : X ilindeki, X Bankasının şubelerini ya da bankaların tüm şubelerini nasıl öğrenebilirim?  Başa Dön

Yanıt: Birliğimiz internet sitesi ana menüdeki “Banka Bilgileri (Üye bankalar)/Şubeler" başlığıdan üyelerimizin tüm şubeleri ve adres bilgileri listesine ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

14- Soru: Yabancı bankaların Türkiye'deki temsilciliklerini nasıl öğrenebilirim? Başa Dön

Yanıt: Birliğimiz internet sitesi ana menüdeki "İstatistiki Raporlar/Banka, Grup ve Sektör Bazında Mali Tablolar ve İstatistikler/Yıllık/Bankalarımız Kitabı/Tablolar/Tablo 18” başlığından ulaşması mümkün bulunmaktadır.

15- Soru: X ilinde veya X bölgesinde verilen kredi ve mevduat hacimlerini nasıl öğrenebilirim? Başa Dön

Yanıt: Birliğimiz internet sitesi ana menüdeki "İstatistiki Raporlar/İllere ve Bölgelere Göre Bilgiler" başlığı altındaki raporlardan ulaşılması mümkündür.