Türkiye’de Bankaların Konsolide Mali Tablo Hazırlamaları ve  
Konsolide Gözetimi  

2001 yılı Ocak ayından itibaren bankaların konsolide mali tablo hazırlamaları ve konsolide gözetimi ile ilgili, Türkiye Bankalar Birliği (“Bankalar Birliği” veya “Birlik”) insiyatifi ile Dünya Bankası tarafından desteklenen bir eğitim ve teknik danışmanlık projesi başlatılmıştır. 

Sözkonusu proje danışman firma olarak PricewaterhouseCoopers tarafından yürütülmüş olup 2001 Nisan tarihinde tamamlanmıştır. Bu projenin ana hatlarıyla amacı aşağıda açıklanan konular ile ilgili, Bankalar Birliği’nin bünyesinde, Türk bankalarına teknik danışmanlık ve eğitim seminerleri düzenlenmesidir. 

i)               Bankaların 27 No’lu Uluslararası Muhasebe Standartı’na (“UMS 27”) uygun olarak konsolide mali tablo düzenlemeleri, 

ii)              konsolide denetim ve konsolide rasyo hesaplamalarının gelişmiş ülkelerde görünen uygulamaları. 

Bu çerçevede danışman firmanın yurtiçi ve yurtdışından oluşturduğu uzman proje ekibi ve Birlik bünyesinde oluşturulan çalışma grubunun katkılarıyla aşağıda detaylı olarak açıklanan çalışmalar yürütmüştür. 

1.      Bankaların konsolide mali tablolarını hazırlamalarında karşılaşılan zorlukların belirlenmesi ile kısa ve orta vadeli çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla, ilk aşamada, banka ve banka dışı mali şirketlerin (başlıca aracı kurumlar, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri ve sigorta şirketleri) kanuni mali tablolarını düzenlerken uygulamaları gereken muhasebe politikaları incelenerek farklılıklar belirlenmiştir. İkinci aşamada belirlenen bu uyumsuzlukların konsolide mali tablolarda yaratabileceği sorunlar için  kısa  ve  uzun  vadeli  olmak  üzere  çözüm  önerileri geliştirilmiş ve raporlanmıştır. (Ek I) 

2.      Bankaların düzenledikleri konsolide mali tabloların UMS’na uyumlu hale getirilmesi için halihazırda yürürlükte bulunan konsolidasyon tebliği ile konsolide mali tablo düzenlenmesi ile ilgili olan 27 no’lu Uluslararası Muhasebe Standardı (Konsolide Mali Tablolar ve İştiraklerin Muhasebeleştirilmesi) arasındaki farklar incelenmiş ve raporlanmıştır. 

3.      Konsolidasyon ile ilgili Uluslararası Muhasebe Standartları’nın anlaşılabilmesi açısından 17 Ocak 2001 tarihinde Banka ve mali şirket temsilcilerinin katıldığı bir seminer düzenlenmiştir.(Ek II) 

4.      Türkiye’de bankalar üzerinde oluşturulacak konsolide gözetimin, yurt dışındaki uygulamalarla karşılaştırılması için Almanya ve İngiltere’de uygulanan konsolide gözetim yöntemleri her iki ülke için ayrı olarak ele alınarak aşağıdaki hususlar incelenmiş ve raporlanmıştır: (Ek III) 

       -       Konsolide gözetimin genel anlamda amacı,

       -            Gözetim otoritesinin konsolide gözetimin sağlanabilmesi için uyguladığı niteliksel ve sayısal ölçüler,

-       Konsolide gözetim için uygulanan konsolidasyonun kapsamı ve konsolidasyon yöntemleri. 

5.    Gözetim amacıyla uygulanan konsolidasyonun pratik anlamda anlaşılabilmesi için örnek olarak iki ayrı mali grup yapısı oluşturulmuş ve Almanya ile İngiltere’de uygulanan konsolidasyon yöntemleri bu örnek yapılar üzerinde gösterilmiştir. (Ek III) 

6.    19 Mart 2001 tarihinde Bankalar Birliği’nde düzenlenen pilot seminer dahilinde konsolide gözetim ile ilgili yapılan yukarıdaki çalışmalar katılımcı banka temsilcilerine sunulmuş ve Türkiye’deki mali grupların yapıları dikkate alınarak konsolide gözetim uygulamaları ve karşılaşılacak sorunlar tartışılmıştır. (Ek III) 

Hazırlanan raporlar Mart 2001 tarihi itibariyle düzenlenmiştir.   

Ekler:  

I.                    Technical Advisory Project on Consolidation-Turkey-TaskI/Review of Accounting Policies and International Accounting Stansards on Consolidation-IAS 27.

II.                 Consolidation According to International Accounting Standards.

III.               Regulatory Consolidation & Consolidated Supervision.